İmam Gazali

Tarih 07-04-2008

Imam Gazali, 11. yüzyılın son yarısı ile 12. yüzyılın başlarında yaşamış, devrinin müceddidi
kabul edilen, en önemli İslam alimlerinden biridir. Yaşadığı dönemde üstün ahlakıyla
dikkat çekmiş, pek çok konuda ilim sahibi olması ve güçlü muhakeme yeteneği ile sadece
İslam alemince değil, Batılılarca da tanınmıştır.

“Allah’ın verdiği nimeti, O’nun sevdiği yerde harcamak şükür; sevmediği yerde kullanmak
ise küfran-ı nimettir. (nimeti inkâr etmektir)”

İmam Gazali

İmam Gazali, yaşamını Kuran ahlakında derinleşmeye ve İslam ahlakının güzelliklerini
insanlara anlatmaya adamış büyük bir İslam alimidir. Bu sebeple ilmi ve dini konularda
geniş bilgi sahibi olmaya çaba göstermiştir. Özellikle Eski Yunan felsefesinden
kaynaklanan Kuran’a uygun olmayan inanç ve fikirleri çok etkili bir üslupla çürütmüş ve
tüm bunlara karşı Kuran ahlakını daima ön plana çıkarmıştır. İlmi derinliğinden dolayı,
‘İslam’ın delili, İslam’ın hak olduğunun ispatı’ anlamına gelen “Hüccetü’l-İslam” ve
“Zeynü’d-din” sıfatlarıyla anılmıştır.

Genç yaştayken dönemin Selçuklu veziri olan büyük devlet adamı Nizamülmülk’ün daveti
üzerine Bağdat’a gitmiş, Nizamülmülk’ün topladığı ilim meclisindeki alimler onun ilminin
derinliğine ve meseleleri izah etmekteki üstün yeteneğine hayran kalmışlardır. Öyle ki, o
sıralarda Büyük Selçuklu Devleti’nde ortaya çıkan sapkın akımları savunanların, Allah’ın ona
nasip ettiği parlak zekası, yüksek ilmi ve üstün hitabet yeteneği karşısında yapabilecekleri
hiçbir şey kalmadığı bilinmektedir.

İmam Gazali’nin İslam ahlakını yaymak için yaptığı büyük hizmetleri fark eden
Nizamülmülk, onu günümüzün ‘rektörlük’ vasfıyla Nizamiye Medresesi’ne tayin etmiştir. Bu
görevi süresince İmam Gazali sayısız öğrenci yetiştirmiş ve üç yüz kadar seçkin
öğrencisine gerekli olan bütün ilimleri öğretmiştir. Öğrencileri arasında Muhammed bin
Esad et-Tusi, Ebu Mansur Muhammed, Ebu Abdullah Cümert el-Hüseyni, Ebu’l-Hasan el-
Belensi gibi pek çok İslam alimi mevcuttur.

Bir taraftan dersler verirken, diğer taraftan da pek çok kıymetli kitap yazan İmam
Gazali’nin sahip olduğu üstün ilimler, döneminin Avrupalı filozoflarını her açıdan geride
bırakır nitelikteydi. Örneğin, Avrupa’da dünyanın tepsi gibi düz olduğu zannedilirken,
İmam Gazali dünyanın yuvarlak olduğunu, karaciğerde kanın zehir ve mikroplardan
temizlenip tazelendiğini, safra ve lenfle zararlı madde eriyiklerinin burada kandan
ayrıldığını ve tüm bunlar olurken dalağın, böbreklerin ve safra kesesinin rollerini, kanın
madde miktarlarındaki oranın değişmesi ile sağlığın bozulacağı gibi detaylı bilgilerini,
bugünkü fizyoloji kitaplarında yer aldığı şekilde delilleriyle açıklıyordu. Bunlar gibi daha
birçok ilmi konu hakkında kitaplarında bilgiler bulunuyordu.

Değerli Eserleri

İmam Gazali hayatı boyunca birçok kitap yazmıştır. Mevduât-ul-Ulum adlı kitabında,
yaklaşık 1000 eseri olduğu bildirilmektedir. Eserlerinde, İslam dini ve ahlakının hemen her
alanı ile ilgili bilgiler olduğu gibi, her yaş ve her seviyedeki insanın kolaylıkla
anlayabileceği bir üslup hakimdir.

İmam Gazali’nin eserleriyle ilgili olarak Avrupalılar uzun süren ayrıntılı incelemeler
yapmışlardır. Bunlardan P. Bouyges, Essaie de Chronologie des Oeuvres de al-Ghazâli adlı
eserinde İmam-ı Gazali’nin 404 kitabının ismini vermiştir. Başka bir araştırmacı olan
Brockelmann da Geschichte Der Arabischen Litteratur adlı eserinde, eserlerinden 75
tanesinin listesini vermiştir. 1959′da dört Alman ordinaryüs profesör, İmam Gazali’nin
kitaplarını okuyarak, İslam dinine hayran olmuşlar ve kitaplarını Almanca’ya tercüme
ederek Müslüman olmuşlardır.

Ünlü eserlerinden bazılarını şöyle sıralayabiliriz: İhyâu-Ulumiddin, Kimyâ-ı Seâdet,
Cevahir-ül-Kur’ân, Kavâid-ül-Akâid, Kitab-ül-İktisâd fil İtikad, İlcâm-ül-Avâm an İlm il-
Kelam, Mizân-ül-Amel, Dürret-ül-Fahire, Eyyüh-el-Veled, Kıstâs ül-Müstekim, Tehâfet-
ül-Felâsife, Mekâsıd-ül-Felâsife, El-Munkızu Aniddalâl, El-Fetâvâ, Hülâsât-üt-Tasnif fit-
Tesavvuf, İlcâm-ül-Avâm, Eyyüh-el-Veled, El-Munkızu Aniddalâl, Durret-ül-Fahire,
Kimyâ-ı Seâdet.

İmam Gazali’denr30;

“Belaya şükretmek lazımdır. Çünkü küfür ve günahlardan başka bela yoktur ki, içinde senin
bilmediğin bir iyilik olmasın! Allah, senin iyiliğini senden iyi bilir.”

“Bir sözü söyleyeceğin zaman düşün!” Eğer o sözü söylemediğin zaman mesul olacaksan
söyle. Yoksa sus!”

“Allahu Teala’nın her yaptığımızı her düşündüğümüzü bildiğini unutmamalıyız. İnsanlar
birbirinin dışını görür. Allahu Teala ise, hem dışını hem içini görür. Bunu bilen bir kimsenin
işleri ve düşünceleri edepli olur.”

“Ey nefsim, ’sonra tevbe ederim ve iyi şeyler yaparım’, diyorsan, ölüm daha önce gelebilir,
pişman olup kalırsın. Yarın tevbe etmeyi bugün tevbe etmekten kolay sanıyorsan,
aldanıyorsun.”

“Atalarının dindarlığı ile kurtulacağını zannedenler; babalarının yemesiyle kendi
karınlarının doyacağını, onların içmesiyle susuzluklarının gideceğini, onların okumasıyla
bilgili olacağını sananlara benzerler.”

» Kategori Makaleler

Yorumlar

Yorum yap